Πώς προστατεύεται τραπεζικός λογαριασμός οφειλέτη

Η κατάσχεση χρημάτων στον τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να διακόψει απότομα την καθημερινότητα ενός νοικοκυριού ή τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Το πώς προστατεύεται τραπεζικός λογαριασμός οφειλέτη δεν εξαρτάται από μία μόνο αίτηση ή από μια γενική δήλωση αδυναμίας πληρωμής. Εξαρτάται από το ποιος είναι ο πιστωτής, την προέλευση των χρημάτων, τον λογαριασμό που χρησιμοποιείται και τις ενέργειες που έχουν γίνει πριν επιβληθεί το μέτρο.

Η σωστή προετοιμασία δεν διαγράφει αυτομάτως τις οφειλές. Μπορεί όμως να διασφαλίσει ένα βασικό ποσό για τις αναγκαίες ανάγκες, να αποτρέψει διαδικαστικές παραλείψεις και να δώσει χρόνο για μια ουσιαστική λύση ρύθμισης ή δικαστικής προστασίας.

Πώς προστατεύεται τραπεζικός λογαριασμός οφειλέτη από το Δημόσιο

Η βασική προστασία για οφειλές προς την ΑΑΔΕ, το ΚΕΑΟ και τους ασφαλιστικούς φορείς είναι η δήλωση ακατάσχετου λογαριασμού. Ο φορολογούμενος μπορεί να δηλώσει έναν μοναδικό τραπεζικό λογαριασμό, ατομικό ή κοινό, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ.

Το ακατάσχετο όριο ανέρχεται έως 1.250 ευρώ τον μήνα. Η προστασία αυτή αφορά το συγκεκριμένο δηλωμένο ΙΒΑΝ και δεν επεκτείνεται αυτομάτως σε άλλους λογαριασμούς που διατηρεί ο οφειλέτης, ακόμη και αν αυτοί χρησιμοποιούνται για την ίδια μισθοδοσία ή επαγγελματική δραστηριότητα.

Η δήλωση πρέπει να ολοκληρωθεί σωστά και να επιβεβαιωθεί. Δεν αρκεί να θεωρεί κάποιος ότι ο λογαριασμός όπου κατατίθεται ο μισθός ή η σύνταξη είναι από μόνος του ακατάσχετος. Αν δεν έχει δηλωθεί, οι καταθέσεις μπορεί να είναι εκτεθειμένες σε κατάσχεση εις χείρας της τράπεζας.

Τι σημαίνει στην πράξη το όριο των 1.250 ευρώ

Το όριο δεν αποτελεί γενική ασυλία για όλα τα χρήματα που βρίσκονται στην τράπεζα. Λειτουργεί ως προστασία έως το προβλεπόμενο μηνιαίο ποσό απέναντι στο Δημόσιο και στους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Ποσά που υπερβαίνουν το όριο μπορεί να δεσμευθούν, ενώ ποσά σε μη δηλωμένο λογαριασμό δεν καλύπτονται από αυτή τη διαδικασία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν στον ίδιο λογαριασμό εισέρχονται μισθός, σύνταξη, έσοδα από επαγγελματική δραστηριότητα, επιστροφές φόρου ή ποσά από τρίτους. Η ανάμειξη διαφορετικών καταθέσεων συχνά δυσκολεύει την απόδειξη της προέλευσής τους και απαιτεί άμεση αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων.

Άλλη προστασία απέναντι στο Δημόσιο, άλλη απέναντι σε ιδιώτη πιστωτή

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η πεποίθηση ότι ο δηλωμένος ακατάσχετος λογαριασμός προστατεύεται από κάθε πιστωτή. Αυτό δεν ισχύει. Η δήλωση ακατάσχετου στην ΑΑΔΕ αφορά κατά κανόνα κατασχέσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς. Δεν παρέχει από μόνη της πλήρη κάλυψη έναντι τράπεζας, εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων, προμηθευτή ή άλλου ιδιώτη δανειστή.

Για κατάσχεση από ιδιώτη απαιτείται εκτελεστός τίτλος και η τήρηση συγκεκριμένης διαδικασίας. Αν ο πιστωτής κινηθεί με διαταγή πληρωμής ή άλλη εκτελεστή απόφαση, ο οφειλέτης δεν πρέπει να θεωρήσει ότι η προστασία του λογαριασμού μέσω της ΑΑΔΕ αρκεί για να σταματήσει κάθε συνέπεια.

Υπάρχουν επίσης ειδικοί κανόνες για μισθούς, συντάξεις και ασφαλιστικές παροχές. Η έκταση της προστασίας τους συνδέεται με το ύψος του ποσού, την προέλευση των χρημάτων και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η εκτέλεση. Όταν τα χρήματα έχουν ήδη κατατεθεί σε τραπεζικό λογαριασμό, η νομική αξιολόγηση μπορεί να γίνει πιο σύνθετη. Γι' αυτό απαιτείται έλεγχος του κατασχετηρίου, της τυχόν σύμβασης με την τράπεζα και των ποσών που έχουν δεσμευθεί.

Κοινός λογαριασμός: χρήσιμος, αλλά όχι ανεξέλεγκτα ασφαλής

Ο κοινός λογαριασμός δεν αποτελεί αυτόματη λύση απέναντι σε κατασχέσεις. Μπορεί να δηλωθεί ως ακατάσχετος εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, όμως η ύπαρξη συνδικαιούχων δεν εξαφανίζει τις αξιώσεις των πιστωτών ούτε καθιστά όλα τα χρήματα απρόσβλητα.

Σε περίπτωση κατάσχεσης, εξετάζονται η σχέση των συνδικαιούχων, η προέλευση των καταθέσεων και η συγκεκριμένη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Ιδίως όταν ο λογαριασμός χρησιμοποιείται από οικογένεια ή επιχείρηση για πληρωμές τρίτων, η άκριτη χρήση του ως μέσου προστασίας μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα αντί να προσφέρει ασφάλεια.

Η ίδια προσοχή χρειάζεται και όταν ο οφειλέτης διατηρεί δανειακές υποχρεώσεις στην ίδια τράπεζα όπου κατατίθεται το εισόδημά του. Η δήλωση ακατάσχετου απέναντι στο Δημόσιο δεν ταυτίζεται με την αντιμετώπιση ενδεχόμενου συμψηφισμού ή άλλων συμβατικών δικαιωμάτων της τράπεζας. Οι όροι της σύμβασης και η φύση της απαίτησης πρέπει να ελεγχθούν χωριστά.

Πώς προστατεύεται τραπεζικός λογαριασμός οφειλέτη όταν υπάρχει ήδη κατάσχεση

Αν έχει ήδη επιβληθεί κατάσχεση, η ταχύτητα έχει ουσιαστική σημασία. Το πρώτο βήμα είναι να εντοπιστεί με ακρίβεια ποιος επέβαλε το μέτρο, για ποια οφειλή, σε ποια ημερομηνία και με ποιο έγγραφο. Η ενημέρωση από την τράπεζα είναι σημαντική, αλλά δεν υποκαθιστά τον πλήρη έλεγχο της διαδικασίας.

Στη συνέχεια, πρέπει να εξεταστεί αν ο λογαριασμός είχε δηλωθεί εγκαίρως ως ακατάσχετος, αν το δεσμευμένο ποσό υπερβαίνει το νόμιμο όριο και αν υφίστανται λόγοι προσβολής της πράξης. Οι προθεσμίες για ένδικες ενέργειες και ανακοπές μπορεί να είναι σύντομες. Η αναμονή μέχρι να αποδεσμευθούν χρήματα ή να δοθεί προφορική απάντηση από την τράπεζα συνήθως δεν αποτελεί ασφαλή στρατηγική.

Απαιτούνται συνήθως τέσσερις άμεσες ενέργειες:

• έλεγχος του κατασχετηρίου και της κατάστασης του δηλωμένου ΙΒΑΝ,

• συγκέντρωση κινήσεων λογαριασμού και αποδεικτικών για την προέλευση των ποσών,

• αξιολόγηση των διαθέσιμων διοικητικών, δικαστικών ή διαπραγματευτικών ενεργειών,

• οργάνωση συνολικής λύσης για την οφειλή, ώστε η δέσμευση να μην επαναληφθεί.

Η μερική αποδέσμευση ή η άρση μιας συγκεκριμένης κατάσχεσης δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί οριστικά. Αν η βασική οφειλή παραμένει αρρύθμιστη, μπορεί να ακολουθήσουν νέα μέτρα εκτέλεσης.

Ρύθμιση οφειλών και εξωδικαστικός μηχανισμός

Η προστασία του λογαριασμού είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη συνολική διαχείριση του χρέους. Για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, μια ενεργή και συνεπώς τηρούμενη ρύθμιση μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο νέων μέτρων, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις. Για τραπεζικές οφειλές, απαιτείται αξιολόγηση της δανειακής σύμβασης, της εξασφάλισης, της οικονομικής δυνατότητας και της στάσης του πιστωτή ή του servicer.

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός του νόμου 4738/2020 μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να προσφέρει μια οργανωμένη διαδικασία ρύθμισης για οφειλές προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς. Η υποβολή αίτησης, όμως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόματη και καθολική απαγόρευση κάθε μέτρου. Τα δεδομένα της υπόθεσης, το στάδιο της διαδικασίας και οι ισχύουσες προϋποθέσεις καθορίζουν την πραγματική προστασία που μπορεί να επιτευχθεί.

Για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, η λύση δεν είναι πάντα η ίδια με εκείνη ενός μισθωτού ή συνταξιούχου. Ο λογαριασμός μπορεί να εξυπηρετεί μισθοδοσία, εισπράξεις, ΦΠΑ, προμηθευτές και λειτουργικά έξοδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποσπασματική αντιμετώπιση μιας κατάσχεσης δεν αρκεί. Χρειάζεται σχέδιο που να συνδέει την προστασία των ταμειακών ροών με ρεαλιστική ρύθμιση των συνολικών οφειλών.

Η έγκαιρη νομική αξιολόγηση αποτρέπει ακριβές κινήσεις

Δεν υπάρχει ένας λογαριασμός που να είναι απεριόριστα ασφαλής για κάθε χρέος και σε κάθε διαδικασία. Υπάρχει, όμως, η δυνατότητα σωστής δήλωσης, έγκαιρου ελέγχου των πράξεων εκτέλεσης και επιλογής της κατάλληλης λύσης πριν η οικονομική πίεση εξελιχθεί σε μόνιμη αδυναμία.

Η Savvidis & Keki Law Office αξιολογεί εξειδικευμένα υποθέσεις κατασχέσεων, τραπεζικών οφειλών, οφειλών προς το Δημόσιο και εξωδικαστικών ρυθμίσεων, με στόχο συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες ενέργειες. Όταν ένας λογαριασμός αποτελεί το μέσο επιβίωσης ενός νοικοκυριού ή τη βάση λειτουργίας μιας επιχείρησης, η σωστή κίνηση είναι να ελεγχθεί η υπόθεση χωρίς καθυστέρηση και με πλήρη γνώση των επιλογών.