Εξωδικαστικός ή πτώχευση - ποια λύση συμφέρει;

Όταν οι δόσεις έχουν μείνει πίσω, οι οφειλές προς την εφορία ή τα ασφαλιστικά ταμεία συσσωρεύονται και οι επικοινωνίες από τράπεζες ή servicers εντείνονται, το ερώτημα «εξωδικαστικός ή πτώχευση» δεν είναι θεωρητικό. Είναι μια απόφαση που επηρεάζει την περιουσία, το εισόδημα, την επαγγελματική δραστηριότητα και την επόμενη ημέρα της οικογένειας ή της επιχείρησης. Η σωστή απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Εξαρτάται από το ύψος και τη σύνθεση των χρεών, τα περιουσιακά στοιχεία, τη δυνατότητα πραγματικής αποπληρωμής και τους στόχους του οφειλέτη.

Ο νόμος 4738/2020 παρέχει διαφορετικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας. Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός στοχεύει στη ρύθμιση και διατήρηση μιας βιώσιμης οικονομικής πορείας. Η πτώχευση, αντίθετα, αφορά περιπτώσεις στις οποίες η συνέχιση της εξυπηρέτησης των οφειλών δεν είναι ρεαλιστική και απαιτείται μια καθαρή, νόμιμη επανεκκίνηση. Κάθε επιλογή έχει προϋποθέσεις, συνέπειες και ουσιαστικά σημεία προσοχής.

Τι προσφέρει ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών είναι η διαδικασία μέσα από την οποία ένας οφειλέτης μπορεί να επιδιώξει συνολική ρύθμιση χρεών προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, Δημόσιο και ασφαλιστικούς οργανισμούς. Σκοπός του δεν είναι απλώς να μειωθεί μια μηνιαία δόση. Είναι να προκύψει μια ρύθμιση που να μπορεί πράγματι να τηρηθεί, με βάση τα εισοδήματα, την περιουσία και την οικονομική εικόνα του αιτούντος.

Η διαδικασία μπορεί να προβλέπει πολυετείς δόσεις, έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης και έως 420 δόσεις για χρηματοδοτικούς φορείς, ανάλογα με την περίπτωση. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει αναδιάρθρωση κεφαλαίου, επιτοκίων ή προσαυξήσεων. Η ύπαρξη δυνατότητας ρύθμισης, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε αίτηση θα οδηγήσει αυτόματα σε ευνοϊκό αποτέλεσμα ή σε διαγραφή χρέους.

Πότε ο εξωδικαστικός έχει ουσιαστικό νόημα

Η προσφυγή στον Μηχανισμό εξετάζεται σοβαρά όταν υπάρχει σταθερό ή προβλέψιμο εισόδημα και μια ρεαλιστική δυνατότητα καταβολής δόσης. Είναι συχνά κατάλληλη για μισθωτούς, συνταξιούχους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις που έχουν πιεστεί από παλαιές οφειλές, μειωμένο τζίρο ή αυξημένο κόστος χρηματοδότησης, αλλά διατηρούν προοπτική συνέχισης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πλήρης απεικόνιση των στοιχείων στην πλατφόρμα. Εισοδήματα, καταθέσεις, ακίνητα, οχήματα, συμμετοχές σε επιχειρήσεις, εγγυήσεις και συνοφειλέτες επηρεάζουν την πρόταση ρύθμισης. Μια αίτηση που υποβάλλεται χωρίς έλεγχο των δεδομένων ή με ελλείψεις μπορεί να οδηγήσει σε δυσμενή πρόταση, σε απόρριψη ή σε ρύθμιση που δεν θα είναι βιώσιμη στην πράξη.

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή ηλεκτρονική αίτηση. Απαιτεί προετοιμασία, έλεγχο των οφειλών, αξιολόγηση των εξασφαλίσεων και στρατηγική για κάθε πιστωτή. Ειδικά όταν υπάρχει στεγαστικό δάνειο, υποθήκη, προσημείωση ή επαγγελματικό ακίνητο, η νομική αξιολόγηση πριν από την υποβολή είναι κρίσιμη.

Πότε η πτώχευση αποτελεί τη ρεαλιστική λύση

Η πτώχευση φυσικού προσώπου ή επιχείρησης δεν είναι τιμωρία ούτε προσωπική αποτυχία. Είναι θεσμός του δικαίου της αφερεγγυότητας, ο οποίος προβλέπεται για τις περιπτώσεις μόνιμης και γενικής αδυναμίας πληρωμών. Όταν τα χρέη είναι δυσανάλογα με τα πραγματικά εισοδήματα και δεν υπάρχει προοπτική αποκατάστασης μέσω ρύθμισης, η πτώχευση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για τη λεγόμενη δεύτερη ευκαιρία.

Στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας, η περιουσία του οφειλέτη αξιοποιείται σύμφωνα με τον νόμο προς ικανοποίηση των πιστωτών. Η συνέπεια αυτή είναι ουσιώδης και δεν πρέπει να υποτιμάται. Η επιλογή της πτώχευσης απαιτεί πλήρη γνώση του τι περιλαμβάνει η πτωχευτική περιουσία, ποιες είναι οι επιπτώσεις στην κύρια κατοικία, στην επαγγελματική δραστηριότητα και στις τυχόν εγγυήσεις που έχουν δοθεί.

Η απαλλαγή από τα χρέη δεν επέρχεται χωρίς προϋποθέσεις ούτε λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για κάθε οφειλή. Προϋποθέτει τήρηση της διαδικασίας, καλή πίστη και την παρέλευση των νόμιμων προθεσμιών. Παράλληλα, ορισμένες κατηγορίες οφειλών ενδέχεται να αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Για τον λόγο αυτό, η πτώχευση δεν επιλέγεται επειδή μια ρύθμιση φαίνεται δύσκολη, αλλά επειδή μετά από τεκμηριωμένο έλεγχο προκύπτει ότι δεν υπάρχει βιώσιμη εναλλακτική.

Εξωδικαστικός ή πτώχευση: τα κριτήρια της απόφασης

Η πρώτη ερώτηση είναι απλή: μπορεί ο οφειλέτης να πληρώνει μια σταθερή δόση για τα επόμενα χρόνια χωρίς να δημιουργεί νέα ληξιπρόθεσμα χρέη; Αν η απάντηση είναι θετική, ο εξωδικαστικός μπορεί να προσφέρει μια οργανωμένη διέξοδο. Αν η δόση, ακόμη και μετά από πιθανή ρύθμιση, ξεπερνά τις πραγματικές δυνατότητες του νοικοκυριού ή της επιχείρησης, η διαδικασία κινδυνεύει να αποτύχει σύντομα.

Το δεύτερο κριτήριο είναι η περιουσιακή κατάσταση. Ένα ακίνητο με σημαντική αξία, παραγωγικά μέσα μιας επιχείρησης ή περιουσιακά στοιχεία που στηρίζουν το εισόδημα επηρεάζουν αποφασιστικά τη στρατηγική. Δεν αρκεί να γνωρίζει κάποιος ότι «έχει ένα ακίνητο». Χρειάζεται να εξεταστούν οι επιβαρύνσεις του, η εμπορική και φορολογική του εικόνα, οι κατασχέσεις, οι υποθήκες και το αν αποτελεί αντικείμενο διεκδίκησης από πιστωτή.

Τρίτο κριτήριο είναι η προέλευση των οφειλών. Άλλη προσέγγιση χρειάζεται όταν κυριαρχούν τραπεζικά δάνεια με εμπράγματες εξασφαλίσεις και άλλη όταν το μεγαλύτερο βάρος είναι οφειλές προς ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ. Σε πολλές υποθέσεις υπάρχουν ταυτόχρονα δάνεια, κάρτες, εγγυήσεις και δημόσιες οφειλές. Τότε, η συνολική εικόνα είναι πολύ σημαντικότερη από μια μεμονωμένη ρύθμιση.

Καθοριστικό είναι επίσης αν υπάρχουν συνοφειλέτες και εγγυητές. Η ρύθμιση ή η πτώχευση ενός προσώπου δεν λύνει αυτομάτως το ζήτημα για όλους όσοι έχουν αναλάβει ευθύνη απέναντι στον πιστωτή. Οι οικογενειακές σχέσεις, οι εταιρικές εγγυήσεις και τα κοινά δάνεια απαιτούν ενιαία στρατηγική, ώστε μια επιλογή να μη μεταφέρει απλώς το πρόβλημα σε άλλο πρόσωπο.

Τα συχνότερα λάθη πριν από την επιλογή

Το πιο συχνό λάθος είναι η καθυστέρηση. Πολλοί οφειλέτες περιμένουν μέχρι να επιδοθεί διαταγή πληρωμής, να επιβληθεί κατάσχεση ή να προγραμματιστεί πλειστηριασμός. Σε αυτό το στάδιο οι δυνατότητες δεν εξαφανίζονται, αλλά ο χρόνος για έλεγχο και ουσιαστική αντίδραση περιορίζεται σημαντικά.

Εξίσου επικίνδυνη είναι η υποβολή αίτησης χωρίς να έχει προηγηθεί έλεγχος όλων των στοιχείων. Λανθασμένη αποτύπωση εισοδήματος, παράλειψη περιουσιακού δεδομένου ή άγνοια για παλαιές εγγυήσεις μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση. Το ίδιο ισχύει για την αποδοχή μιας δόσης μόνο επειδή φαίνεται χαμηλή στην αρχή, χωρίς να υπολογιστεί αν θα παραμένει καταβλητέα σε βάθος χρόνου.

Η πτώχευση, από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως γρήγορη λύση για κάθε υπερχρεωμένο πρόσωπο. Η απώλεια περιουσίας, η επίδραση στην επιχειρηματική συνέχεια και η ανάγκη πλήρους συμμόρφωσης με τη διαδικασία επιβάλλουν σοβαρή προετοιμασία. Η δεύτερη ευκαιρία είναι ένα ισχυρό δικαίωμα, αλλά πρέπει να ασκείται με καθαρή γνώση των συνεπειών.

Η αξία της στοχευμένης νομικής αξιολόγησης

Μια ουσιαστική αξιολόγηση δεν ξεκινά από την πλατφόρμα ούτε από μια γενική συμβουλή. Ξεκινά από τη συγκέντρωση των δανειακών συμβάσεων, των ενημερώσεων οφειλών, των φορολογικών και ασφαλιστικών δεδομένων, των τίτλων ιδιοκτησίας και κάθε εγγράφου που αφορά κατασχέσεις, διαταγές πληρωμής ή πλειστηριασμούς. Στη συνέχεια, αξιολογείται αν υπάρχει περιθώριο βιώσιμης ρύθμισης, αν απαιτείται διαπραγμάτευση με συγκεκριμένο πιστωτή ή αν η πτωχευτική λύση είναι πιο ασφαλής και ειλικρινής επιλογή.

Στη Savvidis & Keki Law Office, η διαχείριση υποθέσεων αφερεγγυότητας προσεγγίζεται με γνώμονα την πραγματική δυνατότητα του εντολέα να προχωρήσει χωρίς να εγκλωβιστεί σε μια νέα, ανέφικτη υποχρέωση. Η εξειδίκευση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, στις τραπεζικές οφειλές και στο πτωχευτικό δίκαιο επιτρέπει την αξιολόγηση όχι μόνο της διαδικασίας, αλλά και των πρακτικών συνεπειών κάθε επιλογής.

Η σωστή κίνηση είναι να εξεταστεί η υπόθεσή σας πριν οι προθεσμίες, οι κατασχέσεις ή οι ενέργειες των πιστωτών περιορίσουν τις διαθέσιμες επιλογές. Με πλήρη εικόνα των δεδομένων, ο εξωδικαστικός ή η πτώχευση παύουν να είναι ένα δίλημμα φόβου και γίνονται μια τεκμηριωμένη απόφαση για την επόμενη οικονομική σας ημέρα.