Πώς υπολογίζεται η δόση ρύθμισης χρεών

Η ερώτηση «πώς υπολογίζεται δόση ρύθμισης χρεών» δεν έχει μία ενιαία, αυτόματη απάντηση. Η μηνιαία καταβολή δεν προκύπτει μόνο αν διαιρεθεί το συνολικό χρέος με έναν αριθμό δόσεων. Εξαρτάται από το είδος της οφειλής, τους τόκους, τις προσαυξήσεις, τη δυνατότητα διαγραφών, τα εισοδήματα, την περιουσία και, κυρίως, από το αν η προτεινόμενη ρύθμιση μπορεί πράγματι να τηρηθεί.

Για έναν οφειλέτη ή μια επιχείρηση που βρίσκεται ήδη υπό πίεση, μια δόση που φαίνεται μικρή σε πρώτη ανάγνωση μπορεί να αποδειχθεί αδύνατη μετά από λίγους μήνες. Γι’ αυτό ο σωστός υπολογισμός δεν είναι απλή μαθηματική πράξη. Είναι αξιολόγηση της συνολικής οικονομικής και νομικής εικόνας.

Πώς υπολογίζεται η δόση ρύθμισης χρεών στην πράξη

Ο βασικός υπολογισμός ξεκινά από το ποσό που τελικά θα υπαχθεί στη ρύθμιση. Αυτό δεν ταυτίζεται πάντοτε με το αρχικό κεφάλαιο του δανείου ή με το ποσό που εμφανίζεται σε μια παλαιά οφειλή. Μπορεί να περιλαμβάνει κεφάλαιο, συμβατικούς ή υπερημερίας τόκους, έξοδα, προσαυξήσεις και λοιπές επιβαρύνσεις.

Στη συνέχεια εξετάζεται αν προβλέπεται διαγραφή μέρους της οφειλής. Η διαγραφή μπορεί να αφορά τόκους, προσαυξήσεις ή, υπό προϋποθέσεις, μέρος του κεφαλαίου. Όσο μικρότερο είναι το ποσό που απομένει μετά την αναδιάρθρωση, τόσο χαμηλότερη μπορεί να διαμορφωθεί η δόση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η μεγαλύτερη δυνατή διαγραφή είναι πάντα η μόνη σωστή επιδίωξη. Η λύση πρέπει να είναι νομικά εφικτή, αποδεκτή από τους πιστωτές και βιώσιμη για τον οφειλέτη.

Έπειτα καθορίζεται η διάρκεια αποπληρωμής. Για οφειλές προς το Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης, ο εξωδικαστικός μηχανισμός μπορεί, υπό τις εκάστοτε προϋποθέσεις, να προβλέπει έως 240 δόσεις. Για τραπεζικές οφειλές και οφειλές προς εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, η διάρκεια εξαρτάται από την πρόταση ρύθμισης, το είδος της οφειλής, την εξασφάλιση και τα οικονομικά δεδομένα του δανειολήπτη.

Η απλουστευμένη εικόνα είναι η εξής:

Μηνιαία δόση = ποσό μετά από τυχόν διαγραφή + τόκοι ρύθμισης / αριθμός δόσεων

Στην πραγματικότητα, όμως, ο τόκος εφαρμόζεται συνήθως στο υπόλοιπο που μειώνεται κάθε μήνα. Επομένως, η ακριβής δόση προκύπτει από το επιτόκιο, τη διάρκεια και τον τρόπο αποπληρωμής. Σε ορισμένες ρυθμίσεις η δόση είναι σταθερή, ενώ σε άλλες μπορεί να προβλέπεται διαφορετική κατανομή ή περίοδος χάριτος.

Τα στοιχεία που επηρεάζουν το ύψος της δόσης

Η οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη είναι καθοριστική. Δεν εξετάζεται μόνο ο μισθός ή ο τζίρος μιας επιχείρησης, αλλά το πραγματικό διαθέσιμο ποσό μετά τις αναγκαίες δαπάνες διαβίωσης ή λειτουργίας. Για έναν ελεύθερο επαγγελματία, για παράδειγμα, δεν αρκεί η εξέταση των ακαθάριστων εισπράξεων. Πρέπει να συνυπολογιστούν φόροι, ασφαλιστικές εισφορές, ενοίκιο, μισθοδοσία, προμηθευτές και τα βασικά έξοδα συνέχισης της δραστηριότητας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν επίσης η ακίνητη περιουσία, τα εισοδήματα του νοικοκυριού, οι καταθέσεις, τα οχήματα, η ύπαρξη εγγυητών και οι εμπράγματες εξασφαλίσεις. Σε δάνειο με υποθήκη ή προσημείωση, η αξία του ακινήτου επηρεάζει ουσιαστικά το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης. Ο πιστωτής αξιολογεί τι μπορεί ρεαλιστικά να εισπράξει μέσω μιας ρύθμισης σε σύγκριση με άλλες διαθέσιμες ενέργειες.

Στον εξωδικαστικό μηχανισμό, η πρόταση δεν διαμορφώνεται αποκλειστικά με βάση το τι δηλώνει ο οφειλέτης ότι μπορεί να πληρώνει. Αξιοποιούνται οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα, ενώ εφαρμόζονται κανόνες αξιολόγησης της αποπληρωτικής ικανότητας και της αξίας ρευστοποίησης. Αυτός είναι ο λόγος που μια αίτηση με ελλιπή, ανακριβή ή ασυνεπή στοιχεία μπορεί να οδηγήσει σε δυσμενή αποτέλεσμα ή να μην προχωρήσει όπως αναμενόταν.

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα

Ας υποθέσουμε ότι, μετά από έλεγχο και συμφωνία, μια οφειλή διαμορφώνεται στις 48.000 ευρώ και ρυθμίζεται σε 120 μηνιαίες δόσεις με επιβάρυνση που προβλέπεται από τους όρους της ρύθμισης. Η απλή διαίρεση δίνει 400 ευρώ τον μήνα πριν από την επίδραση των τόκων. Η τελική δόση μπορεί να είναι υψηλότερη, ανάλογα με το επιτόκιο και το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής.

Αν η ίδια οφειλή είχε μειωθεί σε 36.000 ευρώ και κατανεμηθεί σε 180 δόσεις, η βάση της δόσης θα ήταν 200 ευρώ πριν από τον τόκο. Η δεύτερη εκδοχή φαίνεται ευνοϊκότερη, αλλά χρειάζεται προσοχή: η μεγαλύτερη διάρκεια μπορεί να αυξήσει το συνολικό ποσό τόκων, ενώ η τήρηση της ρύθμισης για δεκαπέντε χρόνια απαιτεί σταθερό οικονομικό σχεδιασμό.

Η χαμηλή δόση δεν είναι από μόνη της καλή ρύθμιση

Πολλοί οφειλέτες εστιάζουν δικαιολογημένα στο ποσό που θα πληρώνουν κάθε μήνα. Ωστόσο, η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει και άλλους όρους: το συνολικό κόστος της ρύθμισης, το επιτόκιο, τη διάρκεια, τις εξασφαλίσεις, την τύχη τυχόν κατασχέσεων, την αναστολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης και τις συνέπειες σε περίπτωση καθυστέρησης.

Μια πολύ χαμηλή δόση με μεγάλο χρονικό ορίζοντα δεν είναι κατ’ ανάγκη συμφέρουσα. Αντίστροφα, μια ελαφρώς υψηλότερη δόση μπορεί να οδηγεί σε ταχύτερη απαλλαγή από το χρέος, εφόσον παραμένει εντός των πραγματικών δυνατοτήτων του οφειλέτη. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «μπορώ να πληρώσω την πρώτη δόση;», αλλά «μπορώ να την καταβάλλω σταθερά, χωρίς να δημιουργώ νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές;».

Η απώλεια μιας ρύθμισης μπορεί να επαναφέρει σοβαρή πίεση, προσαυξήσεις ή μέτρα είσπραξης. Επομένως, δεν είναι συνετό να δηλώνεται υψηλότερη δυνατότητα πληρωμής απλώς για να εγκριθεί μια πρόταση. Η ρύθμιση πρέπει να βασίζεται σε αποδείξιμα δεδομένα και σε ρεαλιστική πρόβλεψη για το μέλλον.

Διαφορετικός υπολογισμός για Δημόσιο, τράπεζες και πολλούς πιστωτές

Οι οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ έχουν διαφορετική λογική από ένα στεγαστικό, επιχειρηματικό ή καταναλωτικό δάνειο. Στις δημόσιες οφειλές, ο αριθμός των δόσεων και οι κανόνες επιβάρυνσης συνδέονται με το πλαίσιο της εκάστοτε διαδικασίας. Στις τραπεζικές οφειλές, η διαπραγμάτευση μπορεί να επηρεάζεται από την εξασφάλιση του δανείου, το ιστορικό πληρωμών, την εμπορική αξία του ακινήτου και τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης ή αναδιάρθρωσης.

Όταν υπάρχουν πολλοί πιστωτές, η δυσκολία αυξάνεται. Δεν αρκεί να είναι διαχειρίσιμη η δόση ενός μόνο δανείου. Χρειάζεται ενιαία εικόνα όλων των μηνιαίων υποχρεώσεων, ώστε η συνολική επιβάρυνση να μην υπερβαίνει το διαθέσιμο εισόδημα. Η ρύθμιση μιας οφειλής χωρίς συνυπολογισμό των υπολοίπων μπορεί να αφήσει το πρόβλημα άλυτο.

Τι πρέπει να ελεγχθεί πριν από την αποδοχή

Πριν από την αποδοχή οποιασδήποτε πρότασης, απαιτείται έλεγχος του ακριβούς ποσού της οφειλής, της ανάλυσης κεφαλαίου και τόκων, του επιτοκίου, του πλήθους δόσεων και του συνολικού ποσού που θα καταβληθεί μέχρι την εξόφληση. Πρέπει επίσης να εξεταστούν οι όροι καταγγελίας ή απώλειας της ρύθμισης, οι εγγυήσεις, οι συνέπειες για συνοφειλέτες και το αν προστατεύεται επαρκώς η κύρια κατοικία ή η επιχειρηματική περιουσία, όπου αυτό είναι εφικτό.

Η σωστή προετοιμασία του φακέλου έχει πρακτική αξία. Φορολογικές δηλώσεις, στοιχεία εισοδήματος, δανειακές συμβάσεις, ενημερώσεις οφειλών, περιουσιακά δεδομένα και τεκμηρίωση έκτακτων δαπανών μπορούν να καθορίσουν αν η προτεινόμενη δόση θα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Σε σύνθετες υποθέσεις, η εξειδικευμένη νομική αξιολόγηση πριν από την υποβολή ή την αποδοχή μιας λύσης αποτρέπει επιλογές που δημιουργούν μεγαλύτερο κίνδυνο αργότερα.

Η δόση μιας ρύθμισης πρέπει να σας δίνει πραγματική προοπτική εξόδου από την οφειλή, όχι απλώς μια προσωρινή ανάσα. Όταν η πίεση από τράπεζες, Δημόσιο ή διαχειριστές απαιτήσεων είναι έντονη, η έγκαιρη εξέταση των δεδομένων σας μπορεί να μετατρέψει μια αβέβαιη διαπραγμάτευση σε συγκεκριμένο και εφαρμόσιμο σχέδιο.