Πώς σταματούν κατασχέσεις λόγω χρεών νόμιμα

Όταν δεσμεύεται ένας τραπεζικός λογαριασμός, επιδίδεται κατασχετήριο ή εμφανίζεται απειλή πλειστηριασμού, ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ του οφειλέτη. Το ερώτημα «πώς σταματούν κατασχέσεις λόγω χρεών» δεν έχει μία αυτόματη απάντηση. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες νομικές και εξωδικαστικές διαδρομές που μπορούν, ανάλογα με το στάδιο της υπόθεσης, να αναστείλουν ή να περιορίσουν τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και να οδηγήσουν σε βιώσιμη ρύθμιση.

Το κρίσιμο είναι να μην αντιμετωπίζεται η κατάσχεση ως ένα μεμονωμένο έγγραφο. Αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας με προθεσμίες, πράξεις και επιλογές που πρέπει να αξιολογηθούν άμεσα. Άλλη αντιμετώπιση απαιτεί η κατάσχεση εις χείρας τράπεζας, άλλη η κατάσχεση ακινήτου και άλλη η εκτέλεση για οφειλές προς την ΑΑΔΕ ή τον ΕΦΚΑ.

Πώς σταματούν κατασχέσεις λόγω χρεών στην πράξη

Η αναστολή ή η άρση μιας κατάσχεσης εξαρτάται από την προέλευση της οφειλής, τη νομιμότητα των πράξεων που έχουν εκδοθεί, το αν έχουν τηρηθεί οι προθεσμίες και, κυρίως, από το αν υπάρχει ρεαλιστική λύση εξόφλησης ή αναδιάρθρωσης. Η σωστή στρατηγική συνήθως συνδυάζει γρήγορη δικαστική προστασία, όπου αυτή επιτρέπεται, με ουσιαστική διαπραγμάτευση ή θεσμική ρύθμιση.

Στις τραπεζικές οφειλές και στα δάνεια που διαχειρίζονται εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, ελέγχεται καταρχάς η σύμβαση, η καταγγελία, η μεταβίβαση ή διαχείριση της απαίτησης, η επίδοση των εγγράφων και η ορθότητα του ποσού. Εφόσον υπάρχουν νομικοί λόγοι, μπορεί να ασκηθεί ανακοπή κατά πράξεων εκτέλεσης και, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, αίτηση αναστολής. Δεν αρκεί όμως η ύπαρξη οικονομικής δυσχέρειας. Απαιτείται συγκεκριμένη νομική θεμελίωση και άμεση αντίδραση.

Για οφειλές προς το Δημόσιο ή ασφαλιστικούς φορείς, η προστασία συνδέεται συχνά με την υπαγωγή σε ενεργή ρύθμιση, την ορθή εφαρμογή των ακατάσχετων ορίων και τον έλεγχο της πράξης διοικητικής εκτέλεσης. Η απώλεια μιας ρύθμισης ή η δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών μπορεί να επαναφέρει τον κίνδυνο μέτρων. Για αυτό η λύση δεν είναι μόνο να σταματήσει προσωρινά η κατάσχεση, αλλά να δημιουργηθεί ένα σχήμα πληρωμών που μπορεί πραγματικά να τηρηθεί.

Πρώτο βήμα: έλεγχος του σταδίου της εκτέλεσης

Η ίδια λέξη, «κατάσχεση», περιγράφει διαφορετικές καταστάσεις. Αν έχει δεσμευθεί τραπεζικός λογαριασμός, χρειάζεται να διαπιστωθεί ποιος επέβαλε το μέτρο, ποιο ποσό αφορά και εάν ο λογαριασμός έχει δηλωθεί ως ακατάσχετος όπου προβλέπεται. Αν έχει επιδοθεί επιταγή προς πληρωμή ή κατασχετήρια έκθεση ακινήτου, οι ημερομηνίες επίδοσης καθορίζουν τα περιθώρια άμυνας. Αν έχει ήδη οριστεί πλειστηριασμός, η υπόθεση απαιτεί ακόμη πιο άμεση και οργανωμένη παρέμβαση.

Ο πλήρης φάκελος είναι η βάση κάθε ενέργειας. Σε αυτόν περιλαμβάνονται οι δανειακές συμβάσεις ή οι βεβαιώσεις οφειλής, οι καταγγελίες, οι επιδόσεις, τα κατασχετήρια, τυχόν προηγούμενες ρυθμίσεις, στοιχεία εισοδήματος, ακίνητης περιουσίας και οικογενειακής κατάστασης. Χωρίς αυτά, η συζήτηση με πιστωτή ή η δικαστική αξιολόγηση μένει αναγκαστικά ελλιπής.

Η καθυστέρηση συχνά κοστίζει περισσότερο από την ίδια την οφειλή. Προθεσμίες για ανακοπές και λοιπά ένδικα βοηθήματα είναι σύντομες και η απώλειά τους περιορίζει ουσιωδώς τις διαθέσιμες επιλογές. Παράλληλα, μια βιαστική επικοινωνία χωρίς προετοιμασμένη πρόταση μπορεί να οδηγήσει σε ρύθμιση που δεν είναι βιώσιμη ή δεν καλύπτει το σύνολο των οφειλών.

Δικαστική προστασία: πότε μπορεί να έχει αποτέλεσμα

Η δικαστική οδός δεν αποτελεί γενική αναστολή όλων των κατασχέσεων. Μπορεί όμως να είναι καθοριστική όταν υπάρχει πλημμέλεια στην εκτέλεση, αμφισβήτηση του ύψους ή της απαίτησης, ελάττωμα στις επιδόσεις ή άλλος συγκεκριμένος λόγος ακυρότητας. Η ανακοπή εξετάζει τη νομιμότητα της πράξης που προσβάλλεται, ενώ η αίτηση αναστολής στοχεύει στην αποτροπή της προόδου της εκτέλεσης μέχρι την κρίση της διαφοράς, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Εδώ απαιτείται ακρίβεια. Μια δικαστική ενέργεια χωρίς επαρκή λόγο ή χωρίς σωστή χρονική στόχευση δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία. Αντίθετα, ένας έγκαιρος και τεκμηριωμένος έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει ζητήματα που επηρεάζουν καθοριστικά την υπόθεση. Η κάθε πράξη εκτέλεσης εξετάζεται αυτοτελώς, με βάση τα έγγραφα και το ιστορικό της οφειλής.

Ρύθμιση και εξωδικαστική λύση: η προστασία που πρέπει να διαρκεί

Η προσωρινή διακοπή ενός μέτρου δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα του χρέους. Για νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις με οφειλές σε τράπεζες, servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών μπορεί να αποτελέσει ουσιαστική διαδρομή για συνολική αντιμετώπιση. Ανάλογα με τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα, μπορεί να προβλέπει μακροχρόνιες δόσεις, έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και δυνατότητα αναδιάρθρωσης τραπεζικών οφειλών.

Η υποβολή αίτησης δεν πρέπει να γίνεται μηχανικά. Τα στοιχεία εισοδήματος, περιουσίας, καταθέσεων, δανείων και συνοφειλετών πρέπει να είναι συνεπή και πλήρη. Μια εσφαλμένη καταχώριση μπορεί να δυσκολέψει την εξέλιξη της διαδικασίας ή να οδηγήσει σε πρόταση που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η απευθείας διαπραγμάτευση με τον πιστωτή ή η τραπεζική διαμεσολάβηση μπορεί να οδηγήσει σε συμφωνία με δόσεις, επιμήκυνση, μείωση επιβαρύνσεων ή προσαρμογή της μηνιαίας καταβολής. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη δομή της οφειλής, την αξία τυχόν εξασφαλίσεων, τη συνέπεια του οφειλέτη και την τεκμηρίωση της οικονομικής του κατάστασης. Δεν είναι κάθε πρόταση συμφέρουσα και δεν είναι κάθε ρύθμιση ασφαλής χωρίς έλεγχο των όρων της.

Τι ισχύει για τον ακατάσχετο λογαριασμό

Για χρέη προς το Δημόσιο, η δήλωση ενός μοναδικού ακατάσχετου τραπεζικού λογαριασμού προσφέρει προστασία μέχρι το προβλεπόμενο όριο. Πρόκειται για χρήσιμο μέτρο, αλλά δεν αποτελεί πλήρη ασπίδα για κάθε είδους χρέος και δεν καλύπτει απεριόριστα ποσά. Επίσης, η ύπαρξη ακατάσχετου λογαριασμού δεν καταργεί την ανάγκη ρύθμισης της βασικής οφειλής.

Στις κατασχέσεις από ιδιώτες πιστωτές ή πιστωτικά ιδρύματα, το πλαίσιο και οι δυνατότητες άμυνας διαφοροποιούνται. Για αυτό δεν είναι ασφαλές να θεωρείται ότι μια δήλωση ακατάσχετου λογαριασμού αρκεί σε κάθε περίπτωση. Η προέλευση της οφειλής και το περιεχόμενο του κατασχετηρίου καθορίζουν την ενδεδειγμένη ενέργεια.

Όταν τα χρέη δεν είναι πλέον διαχειρίσιμα

Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ούτε μια ρύθμιση ούτε μια μεμονωμένη αναστολή αρκούν. Ο Ν. 4738/2020 προβλέπει διαδικασίες για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας και τη δεύτερη ευκαιρία, με διαφορετικές συνέπειες για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Η πτώχευση δεν είναι λύση για όλους, ούτε πρέπει να επιλέγεται χωρίς πλήρη αξιολόγηση. Μπορεί όμως να είναι η κατάλληλη επιλογή όταν η μόνιμη αδυναμία πληρωμών δεν επιτρέπει καμία ρεαλιστική αναδιάρθρωση.

Η απόφαση απαιτεί σύγκριση εναλλακτικών: διατήρηση περιουσιακών στοιχείων, δυνατότητα ρύθμισης, ύψος οφειλών, εισοδήματα, εγγυήσεις και προοπτική αποκατάστασης. Η σωστή νομική καθοδήγηση δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις. Οργανώνει τα δεδομένα, εντοπίζει τον πραγματικό κίνδυνο και επιλέγει την πορεία που μειώνει τις συνέπειες της υπερχρέωσης.

Μπροστά σε κατάσχεση, η πιο χρήσιμη κίνηση είναι η άμεση και ψύχραιμη αξιολόγηση του φακέλου πριν χαθούν προθεσμίες ή υπογραφεί μια μη βιώσιμη συμφωνία. Η Savvidis & Keki Law Office εξετάζει στοχευμένα κάθε υπόθεση οφειλών, ώστε η άμυνα απέναντι στην εκτέλεση να συνδεθεί με μια εφαρμόσιμη και σταθερή λύση για την επόμενη ημέρα.