Πότε συμφέρει η προσωπική πτώχευση στην πράξη;

Όταν οι οφειλές προς τράπεζες, funds, Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία έχουν ξεπεράσει κάθε ρεαλιστική δυνατότητα αποπληρωμής, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς πώς θα κερδηθεί χρόνος. Είναι πότε συμφέρει προσωπική πτώχευση και πότε μια τέτοια επιλογή μπορεί να οδηγήσει πράγματι σε δεύτερη ευκαιρία. Η απάντηση δεν δίνεται μόνο από το ύψος του χρέους. Εξαρτάται από την περιουσία, το εισόδημα, τους πιστωτές, τις εκκρεμείς καταδιώξεις και τις πραγματικές προοπτικές ρύθμισης.

Η πτώχευση φυσικού προσώπου, όπως προβλέπεται από τον Ν. 4738/2020, δεν είναι μια απλή διαδικασία διαγραφής χρεών. Είναι μια διαδικασία που συνδέεται με τη ρευστοποίηση της πτωχευτικής περιουσίας και, υπό προϋποθέσεις, με απαλλαγή από τα υπόλοιπα χρέη. Για ορισμένους οφειλέτες αποτελεί τη μόνη καθαρή διέξοδο. Για άλλους, μπορεί να είναι βεβιασμένη κίνηση που τους στερεί περιουσιακά στοιχεία ενώ υπήρχε δυνατότητα βιώσιμης ρύθμισης.

Τι σημαίνει προσωπική πτώχευση για τον οφειλέτη

Η προσωπική πτώχευση αφορά φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται σε πραγματική και γενική αδυναμία να εξυπηρετήσουν τις ληξιπρόθεσμες χρηματικές υποχρεώσεις τους. Δεν αφορά μόνο επιχειρηματίες. Μπορεί να αφορά μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, εγγυητές δανείων και ιδιώτες με στεγαστικά, καταναλωτικά ή φορολογικές οφειλές που δεν μπορούν πλέον να καλυφθούν.

Με την έναρξη της διαδικασίας, η περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη εξετάζεται συνολικά. Ακίνητα, καταθέσεις, οχήματα, εταιρικές συμμετοχές και άλλα δικαιώματα μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο της πτωχευτικής διαδικασίας. Σκοπός είναι η ικανοποίηση των πιστωτών στον βαθμό που επιτρέπει η διαθέσιμη περιουσία και, στη συνέχεια, η απαλλαγή του οφειλέτη από τα χρέη που απομένουν, εφόσον τηρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Η απαλλαγή δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματη ούτε να αντιμετωπίζεται ως υπόσχεση χωρίς έλεγχο. Η καλή πίστη του οφειλέτη, η πλήρης και ακριβής δήλωση στοιχείων, η απουσία δόλιας συμπεριφοράς και η τήρηση των υποχρεώσεων που γεννά η διαδικασία είναι καθοριστικές. Απόκρυψη περιουσίας, μεταβιβάσεις χωρίς πραγματικό αντάλλαγμα ή ανακριβείς δηλώσεις μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρούς κινδύνους.

Πότε συμφέρει η προσωπική πτώχευση

Η πτώχευση τείνει να είναι συμφέρουσα όταν το χρέος είναι τόσο υψηλό ώστε δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί ούτε με μακροχρόνια ρύθμιση, ενώ η διαθέσιμη περιουσία είναι περιορισμένη ή η διατήρησή της δεν είναι οικονομικά εφικτή. Αν ο οφειλέτης διαθέτει χαμηλό εισόδημα, έχει πολλαπλές κατασχέσεις, δέχεται πιέσεις από περισσότερους πιστωτές και δεν έχει ρεαλιστική δυνατότητα να καλύψει τις δόσεις μιας ρύθμισης, η πτώχευση μπορεί να διακόψει έναν φαύλο κύκλο προσαυξήσεων, μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης και διαρκούς αβεβαιότητας.

Ένα συνηθισμένο παράδειγμα είναι ο εγγυητής επιχειρηματικού δανείου. Μπορεί να μην ασκεί πλέον επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά να έχει μείνει με προσωπικές οφειλές μεγάλου ύψους από δάνειο εταιρείας που έκλεισε. Αν δεν διαθέτει αξιόλογη περιουσία και το εισόδημά του δεν επιτρέπει βιώσιμες καταβολές, η επιδίωξη μιας ρύθμισης που απλώς μεταθέτει το πρόβλημα ίσως δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά του.

Αντίστοιχα, η πτώχευση μπορεί να εξεταστεί σοβαρά όταν έχουν προηγηθεί αποτυχημένες διαπραγματεύσεις με servicers ή τράπεζες, όταν η πρόταση ρύθμισης απαιτεί δόση δυσανάλογη προς το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ή όταν οι οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς είναι τέτοιες που δεν αφήνουν περιθώριο επαγγελματικής και οικογενειακής επανεκκίνησης.

Το βασικό κριτήριο είναι η βιωσιμότητα. Μια δόση θεωρείται χρήσιμη μόνο αν μπορεί να πληρώνεται σταθερά, χωρίς να δημιουργεί νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές. Ρύθμιση που καταρρέει μετά από λίγους μήνες συχνά κοστίζει χρόνο, αυξάνει το άγχος και διατηρεί ενεργούς όλους τους κινδύνους.

Πότε δεν είναι η σωστή πρώτη επιλογή

Η πτώχευση δεν είναι συνήθως η πρώτη επιλογή όταν υπάρχει αξιόλογη περιουσία που ο οφειλέτης θέλει και μπορεί ρεαλιστικά να διατηρήσει. Ειδικά όταν πρόκειται για κατοικία, επαγγελματικό ακίνητο ή περιουσιακό στοιχείο που παράγει εισόδημα, πρέπει να προηγηθεί αυστηρή αξιολόγηση. Η πτωχευτική διαδικασία δεν παρέχει γενική και αυτόματη προστασία της κύριας κατοικίας.

Δεν είναι επίσης η προφανής λύση όταν το εισόδημα επιτρέπει μια ουσιαστική αναδιάρθρωση. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, η διμερής διαπραγμάτευση με πιστωτές ή μια συμφωνία μέσω διαμεσολάβησης μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση οφειλής, επιμήκυνση, χαμηλότερη δόση ή αποπληρωμή σε πολλές δόσεις. Για χρέη προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς, οι δυνατότητες ρύθμισης έως και 240 δόσεων πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε υπόθεσης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ο οφειλέτης έχει πρόσφατα αποκτήσει περιουσία, αναμένει κληρονομιά, διαθέτει συμμετοχή σε επιχείρηση με προοπτική ή έχει εισόδημα που αναμένεται να αυξηθεί σύντομα. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τη στρατηγική. Η επιλογή της πτώχευσης επειδή υπάρχει προσωρινή πίεση ρευστότητας, χωρίς πλήρη εικόνα των επόμενων μηνών, μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογη.

Η σύγκριση με τον εξωδικαστικό μηχανισμό

Η σωστή ερώτηση δεν είναι «πτώχευση ή ρύθμιση» σε θεωρητικό επίπεδο. Είναι ποια λύση αφήνει τον οφειλέτη με μια πραγματική προοπτική σταθερότητας. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός μπορεί να είναι κατάλληλος όταν υπάρχει διαθέσιμο εισόδημα για τήρηση δόσης και όταν η προτεινόμενη ρύθμιση καλύπτει το σύνολο ή το μεγαλύτερο μέρος των υποχρεώσεων προς χρηματοδοτικούς φορείς και Δημόσιο.

Η πτώχευση μπορεί να υπερέχει όταν η ρύθμιση είναι μαθηματικά αδύνατο να τηρηθεί ή όταν το συνολικό βάρος των χρεών παραμένει υπερβολικό, ακόμη και μετά από πιθανές διαγραφές και επιμηκύνσεις. Η διαφορά είναι ουσιαστική: στη ρύθμιση ο οφειλέτης επιδιώκει να διατηρήσει περιουσία και να αποπληρώσει ένα διαχειρίσιμο μέρος των οφειλών. Στην πτώχευση αποδέχεται τη ρευστοποίηση της πτωχευτικής περιουσίας προκειμένου να διεκδικήσει οριστική απαλλαγή και νέα αρχή.

Τι πρέπει να ελεγχθεί πριν από οποιαδήποτε αίτηση

Πριν ληφθεί απόφαση, απαιτείται πλήρης χαρτογράφηση της οικονομικής και νομικής κατάστασης. Δεν αρκεί ένα υπόλοιπο δανείου ή ένα κατασχετήριο. Χρειάζεται να ελεγχθούν οι οφειλές ανά πιστωτή, οι τόκοι και οι προσαυξήσεις, οι εμπράγματες εξασφαλίσεις, οι εγγυήσεις, οι εκκρεμείς διαταγές πληρωμής, οι κατασχέσεις και οι προγραμματισμένοι πλειστηριασμοί.

Παράλληλα, εξετάζονται τα εισοδήματα του νοικοκυριού, η ακίνητη και κινητή περιουσία, οι τραπεζικοί λογαριασμοί, οι μεταβιβάσεις προηγούμενων ετών, οι φορολογικές δηλώσεις και κάθε πιθανότητα εξωδικαστικής ή διμερούς λύσης. Η προετοιμασία αυτή δεν είναι τυπική γραφειοκρατία. Είναι το στάδιο που αποκαλύπτει αν η πτώχευση είναι στρατηγική λύση ή αν υπάρχει καλύτερη διαδρομή.

Η διαδικασία απαιτεί επίσης ειλικρίνεια και ακρίβεια. Ο οφειλέτης που επιδιώκει δεύτερη ευκαιρία πρέπει να παρουσιάσει πλήρη εικόνα της κατάστασής του. Μια σωστή νομική στρατηγική στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία, όχι σε ελλιπή ενημέρωση ή σε κινήσεις που επιχειρούν να απομακρύνουν περιουσία λίγο πριν από την έναρξη της διαδικασίας.

Η απόφαση πρέπει να βασίζεται σε αριθμούς, όχι στον φόβο

Η προσωπική πτώχευση δεν είναι αποτυχία. Μπορεί να είναι η νόμιμη και ορθολογική απάντηση σε μια κατάσταση που έχει πάψει να είναι διαχειρίσιμη. Ταυτόχρονα, δεν είναι λύση που επιλέγεται επειδή οι τηλεφωνικές οχλήσεις ή μια προσωρινή οικονομική δυσκολία δημιουργούν πίεση.

Μια εξειδικευμένη αξιολόγηση δείχνει με καθαρότητα τι διατηρείται, τι κινδυνεύει, ποια χρέη μπορούν να ρυθμιστούν και αν η απαλλαγή από τις οφειλές αποτελεί ρεαλιστικό αποτέλεσμα. Η Savvidis & Keki Law Office εξετάζει κάθε υπόθεση με βάση τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα και τη διαδικαστική της ασφάλεια, ώστε η επιλογή να υπηρετεί μια βιώσιμη επανεκκίνηση. Πριν από οποιαδήποτε αίτηση, ζητήστε πλήρη έλεγχο της υπόθεσής σας: η σωστή απόφαση δεν είναι πάντα η πιο εύκολη, αλλά είναι εκείνη που σας δίνει πραγματική δυνατότητα να προχωρήσετε.