Μπορεί να παγώσει η είσπραξη χρεών νόμιμα;

Η επίδοση μιας διαταγής πληρωμής, η δέσμευση τραπεζικού λογαριασμού ή η κοινοποίηση κατάσχεσης δεν σημαίνουν ότι δεν υπάρχει πλέον καμία δυνατότητα αντίδρασης. Το αν μπορεί να παγώσει η είσπραξη χρεών εξαρτάται από το είδος της οφειλής, το στάδιο της διαδικασίας, τις προθεσμίες και κυρίως από τη σωστή νομική ενέργεια που θα επιλεγεί χωρίς καθυστέρηση.

Η αναστολή δεν είναι μια γενική υπόσχεση ούτε προκύπτει αυτόματα επειδή ο οφειλέτης δυσκολεύεται να πληρώσει. Είναι συγκεκριμένο νομικό αποτέλεσμα, που μπορεί να προκύψει από δικαστική απόφαση, από ρύθμιση, από συμφωνία με πιστωτή ή από διαδικασία που προβλέπει η νομοθεσία για τη ρύθμιση και την αφερεγγυότητα. Κάθε περίπτωση απαιτεί στοχευμένο έλεγχο.

Πότε μπορεί να παγώσει η είσπραξη χρεών

Η είσπραξη μπορεί να λάβει πολλές μορφές: τηλεφωνικές και εξώδικες οχλήσεις, έκδοση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση εις χείρας τρίτου, κατάσχεση ακινήτου, εγγραφή υποθήκης, πλειστηριασμό ή μέτρα από την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ. Δεν αντιμετωπίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.

Σε τραπεζικά δάνεια και απαιτήσεις servicers, κρίσιμο σημείο είναι συχνά η διαταγή πληρωμής ή η πράξη εκτέλεσης που ακολουθεί. Αν υπάρχουν νομικοί λόγοι αμφισβήτησης, όπως ελλείψεις στην κοινοποίηση, προβλήματα στη νομιμοποίηση του δικαιούχου της απαίτησης, λανθασμένος υπολογισμός της οφειλής ή άκυροι όροι, μπορεί να εξεταστεί η άσκηση ανακοπής. Παράλληλα, η αίτηση αναστολής μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να επιδιώξει την προσωρινή παύση της εκτέλεσης μέχρι να κριθεί η κύρια διαφορά.

Η ανακοπή από μόνη της δεν σταματά πάντοτε την αναγκαστική εκτέλεση. Αυτή είναι μια παρανόηση που οδηγεί αρκετούς οφειλέτες σε επικίνδυνη αδράνεια. Απαιτείται ξεχωριστή αξιολόγηση του αν πρέπει και αν μπορεί να ζητηθεί αναστολή, καθώς και άμεση προετοιμασία των αποδεικτικών στοιχείων.

Στα χρέη προς το Δημόσιο ή ασφαλιστικούς φορείς, η ενεργή και τηρούμενη ρύθμιση είναι συχνά ο ασφαλέστερος δρόμος για να αποφευχθούν ή να περιοριστούν μέτρα είσπραξης. Η απώλεια μιας ρύθμισης, αντίθετα, μπορεί να ενεργοποιήσει άμεσα κατασχέσεις και λοιπές διαδικασίες. Εδώ η ταχύτητα έχει ουσιαστική αξία: πριν από κάθε ενέργεια πρέπει να ελεγχθούν το συνολικό χρέος, οι ήδη υπάρχουσες δεσμεύσεις, οι διαθέσιμες ρυθμίσεις και οι προϋποθέσεις ένταξης.

Η αναστολή δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση

Η προσωρινή αναστολή προσφέρει χρόνο. Δεν διαγράφει όμως την οφειλή ούτε λύνει από μόνη της το πρόβλημα της βιωσιμότητας. Αν ο οφειλέτης κερδίσει λίγους μήνες, αλλά δεν οργανώσει παράλληλα μια ρεαλιστική λύση, η πίεση μπορεί να επιστρέψει με μεγαλύτερο κόστος.

Για έναν ιδιώτη με πολλαπλά χρέη σε τράπεζες, Δημόσιο και ταμεία, η συνολική ρύθμιση ενδέχεται να είναι πιο ουσιαστική από μια μεμονωμένη δικαστική κίνηση. Για μια επιχείρηση που έχει εισόδημα αλλά προσωρινό πρόβλημα ρευστότητας, μπορεί να χρειάζεται διαπραγμάτευση με χρηματοδοτικούς φορείς, αναδιάρθρωση δανεισμού και προστασία κρίσιμων περιουσιακών στοιχείων. Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει αντικειμενική δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων, εξετάζονται οι λύσεις που προσφέρει ο Νόμος 4738/2020, συμπεριλαμβανομένης της πτώχευσης και της δεύτερης ευκαιρίας.

Η σωστή στρατηγική δεν επιλέγεται με βάση τον φόβο του επόμενου εγγράφου. Επιλέγεται με βάση πλήρη εικόνα: εισοδήματα, περιουσία, εγγυήσεις, συνοφειλέτες, ύψος και ηλικία οφειλών, στάδιο εκτέλεσης και πραγματικές προοπτικές αποπληρωμής.

Εξωδικαστικός μηχανισμός και μέτρα είσπραξης

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών αποτελεί βασικό εργαλείο για οφειλέτες με χρέη προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης, Δημόσιο και ασφαλιστικούς οργανισμούς. Μπορεί να οδηγήσει σε πολυετείς δόσεις και, όπου προκύπτει από τα οικονομικά δεδομένα και τους κανόνες της διαδικασίας, σε πρόταση ρύθμισης με ουσιαστικότερη ελάφρυνση.

Ωστόσο, η υποβολή αίτησης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόματο «φρένο» για κάθε κατάσχεση ή πλειστηριασμό. Η προστασία από πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, στάδια και εξαιρέσεις. Ιδίως όταν έχει ήδη οριστεί πλειστηριασμός ή έχει επιβληθεί κατάσχεση, απαιτείται άμεσος νομικός έλεγχος και όχι η απλή προσδοκία ότι η ηλεκτρονική αίτηση θα λύσει από μόνη της το ζήτημα.

Εξίσου κρίσιμη είναι η ποιότητα των στοιχείων που υποβάλλονται. Ανακριβή δεδομένα, παραλείψεις σε περιουσιακά στοιχεία, ελλιπής αποτύπωση εισοδημάτων ή βεβιασμένες επιλογές μπορούν να επηρεάσουν την πρόταση και τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της διαδικασίας. Η προετοιμασία του φακέλου δεν είναι τυπική εργασία. Καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα.

Αν έχει επιβληθεί κατάσχεση λογαριασμού

Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού είναι από τα πιο πιεστικά μέτρα, επειδή επηρεάζει άμεσα την καθημερινή λειτουργία ενός νοικοκυριού ή μιας μικρής επιχείρησης. Πρέπει να διαπιστωθεί πρώτα ποιος επέβαλε την κατάσχεση, ποια είναι η αιτία της οφειλής και αν αφορά ακατάσχετο λογαριασμό ή ποσά που απολαμβάνουν ειδικής προστασίας.

Για οφειλές προς το Δημόσιο, η δήλωση μοναδικού ακατάσχετου λογαριασμού αποτελεί κρίσιμη ενέργεια, αλλά έχει συγκεκριμένα όρια και δεν θεραπεύει αυτομάτως κάθε πρόβλημα. Σε κατάσχεση από ιδιώτη πιστωτή ή τράπεζα, η αντιμετώπιση διαφοροποιείται. Μπορεί να απαιτείται έλεγχος της διαδικασίας εκτέλεσης, διαπραγμάτευση ή δικαστική ενέργεια, ανάλογα με τα πραγματικά δεδομένα.

Η ενέργεια μετά την κατάσχεση δεν πρέπει να είναι αποσπασματική. Αν υπάρχει δυνατότητα ρύθμισης, αυτή πρέπει να συνδυάζεται με σχέδιο για την αποτροπή νέων μέτρων. Αν υπάρχουν νομικές πλημμέλειες, πρέπει να αξιολογούνται με βάση αυστηρές προθεσμίες. Η καθυστέρηση λίγων ημερών μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επιλογές άμυνας.

Πλειστηριασμός: το κρίσιμο είναι η έγκαιρη παρέμβαση

Όταν έχει κοινοποιηθεί επιταγή προς πληρωμή, κατασχετήρια έκθεση ή πρόγραμμα πλειστηριασμού, κάθε έγγραφο πρέπει να διαβάζεται αμέσως. Οι προθεσμίες για ανακοπές και αιτήματα αναστολής είναι περιορισμένες και δεν επιδέχονται πρόχειρη διαχείριση.

Η άμυνα απέναντι σε πλειστηριασμό μπορεί να περιλαμβάνει δικαστικές ενέργειες, διαπραγμάτευση για ρύθμιση ή εξόφληση, αξιοποίηση εξωδικαστικής διαδικασίας ή συνδυασμό αυτών. Το κατάλληλο μέσο εξαρτάται από τη νομιμότητα της εκτέλεσης, την εμπορική αξία του ακινήτου, το ύψος της απαίτησης, την ύπαρξη άλλων βαρών και τη δυνατότητα του οφειλέτη να υποστηρίξει μια βιώσιμη πρόταση.

Δεν υπάρχουν έτοιμες λύσεις για όλες τις υποθέσεις. Υπάρχουν όμως λάθη που πρέπει να αποφεύγονται: αδράνεια έως την τελευταία ημέρα, αποδοχή μη ρεαλιστικών ρυθμίσεων, προφορικές υποσχέσεις χωρίς γραπτή αποτύπωση και υποβολή αιτημάτων χωρίς συνολικό σχέδιο.

Τι χρειάζεται να εξεταστεί άμεσα

Για μια σοβαρή αξιολόγηση, χρειάζονται συνήθως η εικόνα των οφειλών ανά πιστωτή, οι συμβάσεις και τυχόν διαταγές πληρωμής, τα έγγραφα κατασχέσεων ή πλειστηριασμών, στοιχεία εισοδήματος και περιουσίας, καθώς και πληροφορίες για προηγούμενες ρυθμίσεις. Η συγκέντρωση αυτών των στοιχείων επιτρέπει να διαχωριστούν οι άμεσες ενέργειες προστασίας από τη μακροπρόθεσμη λύση του χρέους.

Στο Savvidis & Keki Law Office, η αξιολόγηση τέτοιων υποθέσεων γίνεται με έμφαση στο πραγματικό στάδιο της πίεσης και στη δυνατότητα επίτευξης μετρήσιμου αποτελέσματος: αναστολή όπου υπάρχει νομική βάση, ρύθμιση όπου είναι βιώσιμη και συνολική λύση όταν το χρέος δεν μπορεί πλέον να εξυπηρετηθεί με συμβατικούς όρους.

Η έγκαιρη νομική αξιολόγηση δεν υπόσχεται ότι κάθε είσπραξη θα παγώσει. Μπορεί όμως να αποτρέψει αποφάσεις υπό πίεση και να μετατρέψει μια επείγουσα κατάσταση σε οργανωμένο σχέδιο άμυνας, διαπραγμάτευσης και ουσιαστικής επανεκκίνησης.